Ofsajd
Igrač je u ofsajdu ako je bliži suprotnoj gol-liniji i od lopte i od svih protivničkih igrača, osim ako je u svom delu igrališta. Ako je igrač u liniji sa suparnikom, ofsajda nema. Trenutak u kojem pomoćni sudija mora da odredi ima li ofsajda je trenutak upućivanja lopte prema igraču. Ako u tom trenutku ofsajda nije bilo, igrač slobodno može da krene ka gol-liniji.
Ako je lopta upućena igraču koji je u ofsajdu, a on očito pokazuje da ne namerava da igra loptom ili ometa beka u dobijanju lopte nazad, tada se ofsajd ne dosuđuje, a neki drugi igrač slobodno može da igra loptom ili dodaje, pod uslovom da nije napravio ofsajd.
Pravo (izvorno) pravilo je da napadač u trenutku upućivanja lopte mora da ima najmanje dva protivnička igrača bliže protivničkom golu, gde je uglavnom jedan golman, a drugi odbrambeni igrač. Retka je situacija da golman istrči i interveniše, a protivnik odmah vrati loptu ka golu gde se nalaze napadač i odbrambeni igrač. Tada je ofsajd, ali se dešava da igrači to ne znaju, pa dolazi do protesta kod sudija i dodeljivanja kartona.
Prekršaji i kazne
Prekršaj u fudbalu nastaje kada igrač ugrozi suparničkog igrača na jedan od brojnih načina: igranjem rukom, guranjem protivnika, rušenjem protivnika (faul)... Za takve vrste prekršaja dosuđuje se slobodan udarac ili jedanaesterac, u zavisnosti od toga gde je prekršaj napravljen. Ostali prekršaji kažnjavaju se indirektom.
Sudija može kazniti igrača, zamenu (čak i ako zamena nije u igri), te osoblje (fizioterapeuta, trenera... žutim ili crvenim kartonom. Kazniti se može bilo kada, pa čak i nedugo posle završetka utakmice i to ako je igrač napravio prekršaj koji je kažnjiv prema fudbalskim pravilima. Najčešći razlog kazne je „nesportsko ponašanje“, koje se kažnjava svaki put kada se narušava duh igre.
Sudija može da odluči da ne dosudi prekršaj ako smatra da ekipa nad kojom je prekršaj napravljen može da ostvari prednost iz nastavka akcije. Sudija, ako prednost nije ostvarena, odnosno ako ekipa nad kojom je prekršaj napravljen nije ostvarila neki značajan pomak u akciji, može da vrati igru i dosudi prekršaj koji se izvodi na mestu gde se prekršaj dogodio. Ako se radi o prekršaju koji zahteva kaznu, a ekipa nad kojom je prekršaj napravljen može da ostvari prednost, sudija zadržava pravo da kazni igrača nakon odlaska lopte izvan granice terena.
Sudija moze dosuditi penal i u slucaju kada prekrsaj nije nacinjen u kaznenom prostoru od 16 metara ukoliko smatra da je igrac napravio tezak prekrsaj koji se krsi sa pravilima sportske igre..
Trajanje utakmice i određivanje pobednika
Standardna utakmica za odrasle sastoji se od dva dela od 45 minuta poznatih kao poluvreme. Dakle, utakmica traje 90 minuta. Obično je između dva poluvremena odmor od 15 minuta.
Glavni sudija je jedini službeni merilac vremena na utakmici. On donosi odluku kolika će biti nadoknada izgubljenog vremena. Vreme se gubi obavljanjem zamena, pružanja medicinske pomoći povređenom igraču, slavljenjem postignutog gola. Glavni sudija će pokazati četvrtom sudiji kolika je nadoknada, a ovaj će podignuti mali semafor koji pokazuje igračima i publici koliko se minuta nadoknađuje.
Utakmice u ligi mogu završiti i nerešeno, ali u kupu se mora dobiti pobednik. U toj fazi takmičenja nerešena utakmica posle odigranih 90 minuta rešava se produžecima, a ako je i tada nerešeno, onda se pristupa izvođenju jedanaesteraca. Golovi postignuti u produžecima se u službenim statistikama računaju kao da su postignuti tokom regularnih 90 minuta. Kod jedanaesteraca, to je drugačije. Oni postignuti tokom produžetaka računaju se kao i gol iz igre (tokom 90 minuta), ali oni postignuti posle 90 minuta i produžetaka se u službenim statistikama ne računaju.
Takmičenja koja se održavaju dvokružno (ekipe igraju jedna protiv druge dvaput; jednom kod kuće, jednom u gostima) mogu koristiti pravilo gola u gostima, ako dve ekipe imaju jednak broj bodova na kraju takmičenja. Ako je i broj golova u gostima takođe jednak, onda se može izračunati odnos dosuđenih i iskorišćenih jedanaesteraca. Druga varijanta je odigravanje nove, odlučujuće utakmice.
U kasnim 90-im godinama 20. veka, IFAB je počeo da eksperimentiše s načinima koji bi omogućavali završetak utakmice bez izvođenja jedanaesteraca. To su bili zlatni gol i srebrni gol. Zlatni gol znači trenutni završetak utakmice i pobedu ekipe koja je postigla gol. Srebrni gol donosi pobedu ekipi koja ima prednost na kraju produžetka. Pravilo zlatnog gola uvedeno je naEvropskom prvenstvu u Engleskoj, a srebrni gol na Evropskom prvenstvu 2004. u Portugalu. Eksperimenti sa zlatnim i srebrnim golom su prekinuti, pa se IFAB vratio tradiciji i odigravanju produžetaka do kraja.
Istorija i razvoj
Igre koje su se temeljile na šutiranju lopte odigravale su se u mnogim zemljama tokom istorije. Najstarija igra o kojoj postoje dokumenti je cuju[2], koja se pominje tokom vojnih vežbi za vreme dinastije Čin u Kini (255.-206. pre nove ere). Ostale pradavne igre bile su kemari u Japanu i harpastum u Starom Rimu.
Pravila fudbalske igre su doneta sredinom 19. veka da bi konačno ujedinila sve vrste fudbala koje su se igrale po raznim školama širom Velike Britanije. Prva su pravila izmišljena u Kembridžu 1848, ali nisu bila usvojena. Tokom 50-ih godina 19. veka brojni klubovi u državama s engleskim kao maternjim jezikom igrali su fudbal koji se razlikovao od jednog do drugog mesta. Neki su klubovi donosili sopstvena pravila, a najpoznatija su bila „Šefildska fudbalska pravila“ iz 1867. Takođe, 1862, Džon Čarls Tring izneo je svoju vrstu pravila koja su imala uticaja u stvaranju prvih „fiksnih“ pravila[3].
Sva ova pravila su imala pozitivnu posledicu; stvaranje prvog fudbalskog saveza, dana 26. oktobra 1863.. Prvo okupljanje saveza bilo je u Freemason's Tavern u ulici Great Queen Street u Londonu[4].
U Freemason's Tavern, tokom pet susreta između oktobra i decembra, doneta su službena pravila koja su, s manjim izmenama, na snazi i danas. Na završnom sastanku, klub Blackheathpovukao se iz saveza zbog izbacivanja dva pravila; prvo, u kojem je pisalo da je dopušteno igrati rukom bilo gde na terenu i drugo, u kojem je dozvoljeno udaranje po nogama.
Danas, pravila donosi IFAB (International Football Association Board). Ovo je telo osnovano 1886. posle sastanka u Mančesteru[5]. Na tom su sastanku su učestvovali, osim engleskog, iškotski, velški i irski fudbalski savez.
Najstarije fudbalsko takmičenje je engleski FA kup, prvi put održan 1872.[6] Engleska je takođe dom najstarije lige, osnovane 1888. od strane Aston Vile. Originalni sistem takmičenja okupljao je 12 ekipa iz srednje i severne Engleske.
FIFA je osnovana 1904. u Parizu, obećavši da će poštovati i pokušati da unapredi fudbalska pravila. Povećana popularnost fudbala na međunarodnom nivou dovela je da IFAB primi FIFA-u pod svoje okrilje 1913. godine. U današnje vreme, IFAB se sastoji od četiri člana iz FIFA-e, kao i od jednog predstavnika iz svakog od četiri britanska saveza.
Danas, fudbal svoj status najpopularnijeg sporta na svetu duguje jednostavnim pravilima i minimalnoj opremi. Fudbal se danas igra na profesionalnom nivou u više od dvesta zemalja sveta, a zanimljivo je napomenuti da je, prema FIFA-i, veći broj amatera nego profesionalaca. Također, FIFA je 2001. objavila da preko 250 miliona ljudi igra fudbal redovno za neki profesionalni ili amaterski klub.
U velikom delu sveta, fudbal zbog činjenice da je ekipni sport, zbližava ljude i poboljšava odnose između mesta, gradova, pa čak i država. Američka TV-stanica „ESPN“ tvrdi da je plasmanObale Slonovače na Svetskom prvenstvu 2006. prekinuo građanski rat u toj afričkoj zemlji. No, nasuprot tome, dobro je poznat slučaj „fudbalskog rata“ između Hondurasa i Salvadora[7], kao i nemili događaj na Maksimiru 1990, na utakmici između Dinama i Crvene zvezde.
Fudbal
Fudbal (eng. football, od reči (eng. foot) — stopalo, i (eng. ball) — lopta) ili nogomet kolektivni je sport koji se igra između dve ekipe, sastavljene od po jedanaest igrača. Fudbal je trenutno najpopularniji sport na svetu. Igra se u preko 200 zemalja. Mogu ga igrati ljudi svih godišta i oba pola. Često se o fudbalu govori kao o „najvažnijoj sporednoj stvari na svetu“. Igra se fudbalskom loptom na pravougaonom igralištu s travnatom ili veštačkom podlogom. Golovi su smešteni jedan nasuprot drugom na kraju uže strane igrališta. Cilj igre je ubaciti loptu u protivnički gol bilo kojim delom tela osim rukom. Jedino golman može u ograničenom prostoru, takozvanom šesnaestercu, igrati rukom. Pobednik utakmice je ekipa koja na kraju utakmice postigne više golova (pogodaka).
Savremena fudbalska igra razvila se u Engleskoj posle stvaranja prvog fudbalskog saveza 1863. godine. Prva pravila datiraju iz iste godine, a sa manjim promenama održala su se i do danas. Najviše fudbalsko telo je FIFA (Fédération Internationale de Football Association). FIFA organizuje Svetsko prvenstvo u fudbalu, najprestižnije sportsko takmičenje uopšte.
Čestitamo
Ukoliko možete da pročitate ovaj članak, uspešno ste se registrovali na Blog.rs i možete početi sa blogovanjem.
